Türkiye’de sıcak hava afeti yaşanıyor: Sıcaklarda nasıl sağlıklı kalınır?
İklim krizinin tesirleri ve ortaya çıkan sıhhat risklerini gün geçtikçe daha fazla yaşıyoruz. Dünyanın birçok noktasında bir afet olarak kabul edilen sıcak hava dalgaları, Türkiye’yi de tesiri altına aldı. Aşırı sıcakların da temeli olan İklim krizi ise; seller, orman yangınları, hava kirliliği, su kaynaklı hastalıklar, vektör kaynaklı hastalıklar, besin güvensizliği ve beslenme bozuklukları, ruh sıhhati sıkıntıları halinde ortaya çıkan tesirlerle de insan sıhhatini tehdit ediyor.İklim krizine yönelik farkındalık kazandırmayı ve toplumda kolektif dönüşümü amaçlayan Yuvam Dünya Derneği tarafından, Koç Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi iş birliğiyle açılan Yuvam Dünya İklim Kliniği uzmanlarından, İklim Kliniği Bilim Kurulu Üyeleleri Prof. Dr. Levent Kurnaz ve Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver, bu sıcaklıkların bir afet olduğunu ve sıcak çarpmasından korunmanın yollarını paylaştı.Kurnaz: Temmuz ayında insanlık tarihindeki en sıcak 17 günü yaşadıkYuvam Dünya İklim Kliniği Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Levent Kurnaz yaptığı açıklamada, “3-19 Temmuz ortasında yaşadığımız 17 gün insanlık tarihinde yaşadığımız en sıcak 17 gün oldu. 6 Temmuz’da 17,23℃ olarak ölçülen global en yüksek ortalama sıcaklık da en azından son 125 bin yılın, muhtemelen de son 3 milyon yılın en yüksek sıcaklığı oldu. Sıcaklıkların bu derece yüksek olmasının gerisindeki sebepse artık tartışmasız olarak global ısınma. Akdeniz’in batısında, Fas-Portekiz-İspanya-İtalya bölgesindeki çok sıcak hava, bu bölgede sıcaklık rekorlarının kırılmasına neden oluyor. Birtakım vakitlerde ülkemize hakikat uzanan bu sıcak hava bizim de bunalmamıza neden oluyor fakat ülkemizde yaşananlar, yeryüzünün öteki noktalarında yaşananlara kıyasla şimdi çok makus değil” diye konuştu.Karadeniz’de mümkün sağnaklarda taşkınlara dikkatTürkiye’de sıcak hava dalgası resmi olarak afet kabul edilmese de, İtalya’da sıcaklar yüzünden kalp ve teneffüs hastalıklarının %20 arttığını belirten Kurnaz, “Ülkemizde de benzeri problemlerin yaşanmaması için yaşlılar ve sıhhat problemleri yaşayanların sıcak hava dalgaları öncesinde özel müdafaaya alınmaları gerekiyor” dedi ve ekledi; Sıcaklığın baskın olmadığı Karadeniz kıyımızda da muhtemel sağanak durumlarında taşkınlara dikkat etmeliyiz.Aşırı sıcaklar bilhassa yaşlılar ve kronik hastalıkları olanlar için çok riskliYuvam Dünya İklim Kliniği Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver ise dünyanın en sıcak günleri yaşadığı bu periyotta sıcak hava maruziyetinin bilhassa yaşlılarda ve kronik hastalıkları olanlarda vefatla sonuçlanabildiğinin altını çizerek şöyle konuştu; “Sıcak hava dalgalarından en çok etkilenenler 65 yaş üstü şahıslar, hamileler, bebekler ve çocuklar, obezite, diyabet, kronik kalp damar ve böbrek hastalıkları, ruh sıhhati problemleri olan şahıslar, sporcular, dış ortamda çalışan personeller ve çiftçiler. Kalp hastalıkları, hipertansiyon, alerji, psikiyatrik ve nörolojik hastalıklarda kullanılan kimi ilaçlar, alkol ve husus kullanımı da sıcağın tesirlerini artırabiliyor.” Prof.Dr. Mine Durusu Tanrıöver: Sıcak krampları ve ciltte döküntüler alarm bulgusuTanrıöver, yaşanabilecek tesirlere dair ise “Sıcak hava bağlantılı hastalıkları hafifçe en ağır tabloya yanlışsız, sıcak krampları, sıcak hasarı ve sıcak çarpması olarak sıralayabiliriz. Kişi baş dönmesi ve sersemlik yaşayabilir, hatta bayılabilir. Daha ileri evrede bulantı, kusma, ishal, baş ağrısı, bariz güçsüzlük ve uykuya meyil gelişebilir. Bilhassa kronik hastalıkları olan daha yaşlı şahıslar etkilenir. Lakin genç ve sağlıklı olmasına karşın sıcak ve nemli havada çok idman yapan şahıslar de sıcak çarpması yaşayabilir. İç beden sıcaklığının 40℃’nin üzerine çıkması ile birlikte şuur bulanıklığı ya da kaybı, nöbet üzere nörolojik bulgularla karakterizedir. Kalp ve teneffüs suratı artar, kan basıncı düşebilir. Halsizlik, güçsüzlük, uykuya meyil, idrar ölçüsünde azalma, kanamalar, çok kuru bir cilt ve nörolojik semptomlar görülebilir. Şayet kullanılan ilaçlar fizyolojik ahenk düzeneklerini da engelliyorsa sıcak çarpması çok daha süratli gelişebilir. Bilhassa kronik hastalığı olan ve ileri yaşlı bireylerde bu semptomlar fark edilirse vakit kaybetmeden bir sıhhat kuruluşuna başvurmakta yarar vardır. Sıcak çarpması durumunda bedenin süratle soğutulması hayati kıymet taşır” dedi.Sıcak alakalı hastalıkları önlemek için neler yapılmalı?
- Hiçbir içecek suyun yerini tutmaz. Susamayı beklemek yerine gün içerisinde tertipli olarak su için. Her zamankinden daha çok su içmeniz gerektiğini unutmayın.
- Alkollü, çok şekerli ya da kafeinli içeceklerden kaçının.
- Küçük porsiyonlarda fakat daha sık yiyecek tüketin, yüksek proteinli yiyeceklerden kaçının.
- Dış ortamdaki işlerinizi günün daha serin saatlerinde yapın.
- Kalabalık ortamlardan kaçının.
- Evin en serin odasında oturun, dışardaysanız gölge bulmaya çalışın.
- Sık sık serin su ile duş alın.
- Eğer spor gayeli idman yapacaksanız çoklukla günün en serin saatleri olan sabah 04:00 ila 07:00 saatlerini tercih edin.
- Bol ve açık renkli giysiler giyin. Geniş kenarlıklı şapkalar, şemsiye ve güneş gözlüğü kullanın.
- Yeni bir sıcak ortamda yaşamaya başladığınızda dışarda geçirdiğiniz vakti yavaş yavaş artırın.
- Çocukları, kronik hastalığı olan şahısları ve yaşlıları dış ortamda uzun mühlet gözetimsiz bırakmayın.
- Kullandığınız ilaçların tesirleri hakkında bilgilenmek ve gerekirse dozlarının düzenlenmesi için doktorunuza başvurun.
- Çocukları, yaşlıları ve hayvan dostlarınızı park halindeki aracınızda bırakmayın.
- Özellikle yalnız yaşayan ileri yaşlı ve kronik hastalıkları olan şahısların sıcak havalarda inançta olduğunu sık sık denetim edin ve onları gerekli tedbirler konusunda uyarın.
- Sıcak alakalı hastalıkları hangi belirti ve bulgularla tanıyabileceğinizi, bunların kendinizde ya da etrafınızdaki bireylerde ortaya çıkması durumunda ne yapmanız gerektiğini bilin.